Van Melrose naar St. Andrews: dag twee onderweg naar de NC500

Er zijn ochtenden waarop je wakker wordt en even vergeet waar je bent. Dat had ik bij Jane. De camping van een boerin ergens in de Schotse Borders, een plek die we de avond ervoor hadden gevonden via Park4Night en die bij daglicht nog mooier bleek dan in het donker. We maakten zelf ontbijt. Tijgertje keek hoopvol op en kreeg niks, maar dat weerhoudt haar nooit van hopen.

We moesten verder. Inverness wacht, en daarmee de start van de NC500. Maar Schotland laat je niet zomaar door. Het pakt je bij elke bocht.

St. Andrews Castle: geschiedenis op een klif

Voor we de kathedraalruïne in liepen, stonden we al stil bij het kasteel. St. Andrews Castle ligt recht op de kliffen boven de Noordzee — gebouwd rond 1200 als bisschopsresidentie, later het toneel van gebeurtenissen die je in een geschiedenisboek niet zou verzinnen.

In 1546 werd reformator George Wishart verbrand op het plein vlak bij het kasteel, op bevel van kardinaal Beaton. Als wraak vermoordden protestantse edelen de kardinaal kort daarna in het kasteel zelf en hingen zijn lichaam uit het raam. Wat daarna volgde was een belegering die meer dan een jaar duurde. Beide partijen groeven tunnels onder het kasteel door — de aanvallers om de muren te ondermijnen, de verdedigers om de aanvalstunnel te onderscheppen. Die tunnels zijn er nog steeds. Je kunt er doorheen kruipen.

Van buiten is het kasteel gratis te zien, en eerlijk gezegd is het uitzicht van boven al de moeite waard. De ruïne op de kliffen, het strand beneden, de zee erachter. Bij blauw licht zoals wij hadden ziet het er bijna te mooi uit om echt te zijn.

We stonden er een tijdje. Tijgertje ook, al keek ze meer naar de meeuwen dan naar de geschiedenis.

St. Andrews: hoe Tijgertje een kathedraal binnenkwam

St. Andrews ken je van golf. De Old Course is de oudste golfbaan ter wereld en het stadje ademt die reputatie van alle kanten. Eerbiedig, groen, een beetje deftig. Wij kwamen er aan in een zwarte Jeep Wrangler met een daktent op het dak en een hond in de rugzak. Niet bepaald het typische bezoekersprofiel.

De kathedraal staat aan de rand van de stad, vlak bij de zee. Wat er nog over is — twee torens, een lange muur, een paar bogen — was ooit de grootste kerk van Schotland. Gebouwd tussen 1158 en 1318. Verwoest tijdens de Reformatie. Als steengroeve gebruikt door de lokale bevolking die erna kwam. Wat resteert is spectaculair, zeker als de lucht betrekt en de wind van zee komt. En het is gratis te zien, gewoon van buiten.

Bij de ingang stond een dame. Vriendelijk, uniform, clipboard. We liepen op haar af. Ik vroeg — in mijn beste poging tot begrijpelijk Engels — of we onze tijger mee naar binnen mochten nemen.

Ze keek me aan. Geen begrip. Geen hond te zien. Alleen een man die vraagt of hij een tijger mee mag.

Ik draaide me om. Tijgertje stak haar kopje boven de rand van de rugzak uit. Keek haar aan. Die blik van haar — half slaperig, half nieuwsgierig, altijd onschuldig.

Ze lachte. Wij ook. Alle drie tegelijk.

“Just walk on,” zei ze. “I haven’t seen a thing.”

Zo stond Tijgertje officieel binnen. Ik heb er geen foto van gemaakt. Die had ik moeten maken. Maar soms ben je zo bezig met het moment zelf dat je vergeet het vast te leggen. Dat vind ik eigenlijk ook wel prima.

Loop trouwens ook even langs de kasteelruïne, een paar minuten verderop aan dezelfde kustlijn. Gebouwd rond 1200, geschiedenisboek op zichzelf — de gangen onder het kasteel, gegraven tijdens een belegering in 1546, zijn nog steeds te bezoeken. En het stadje zelf, met zijn smalle straten en die typische Schotse combinatie van stenen gevels en windvlagen, is makkelijk een halve dag waard.

Single track roads: het Schotse ritme

Tussen de steden door reden we het binnenland in. En dan ontdek je ze: de single track roads. Smalle wegen, smaller dan je je auto eigenlijk prettig vindt, met passing places langs de kant — kleine uitwijkstroken, aangeduid met een wit paaltje of een ruitvormig bord.

De eerste keer een tegenligger zien had ik iets van: oké, hoe gaat dit werken. Maar het systeem is simpel en iedereen doet het mee. Wie een passing place aan zijn kant heeft, rijdt ernaartoe en wacht. De ander rijdt door. Knik. Duim omhoog. Verder.

Na tien minuten snap je het. Na een uur geniet je ervan.

Er is iets bijzonders aan rijden op deze wegen. Geen haast, want je kunt toch niet harder. Geen inhaalmanoeuvres, want er is nergens ruimte. Alleen jij, de weg, het landschap. Groene heuvels. Schaapjes die besluiten dat de weg een goede ligplek is. Een kraai op een hek die je strak aankijkt terwijl je voorbij rijdt.

Ik had van tevoren wel eens gelezen dat mensen deze wegen stressvol vinden. Met een brede auto, onbekend terrein, en linkse verkeersregels snap ik dat. Maar mijn eerlijke ervaring: na dag twee was het gewoon rijden. Prettig rijden, zelfs. Schotland forceert een tempo dat goed voor je is.

Eindelijk: onze eerste wildcamp

We hadden hier lang op gewacht. Niet aan Schotland, maar aan dit: ergens stoppen zonder camping, zonder receptie, zonder iemand die je een veldje aanwijst. Gewoon stilstaan waar het mooi is, de tent opzetten, en blijven.

In Nederland mag dat niet. In Schotland wel — en niet als gedoogbeleid, maar als wet. De Land Reform (Scotland) Act van 2003 geeft iedereen het recht om te kamperen op vrijwel alle grond, ook privégrond, zolang je je gedraagt. Geen vuur maken op droge dagen. Geen rommel achterlaten. Niet te lang op dezelfde plek blijven. Dat is alles.

We hadden via Park4Night een plek gevonden: aan de rand van een bos, met daaronder een lager gelegen stuk heide en weilanden. Precies het soort plek die je op een kaartje ziet en hoopt dat de werkelijkheid klopt. Dat deed ze.

Ik zette de Jeep neer aan de bosrand. We klapten de Alu-Cab open. En daarna stond ik een tijdje gewoon te staan.

Dat klinkt raar. Maar als je weleens wildkampeert, ken je dat moment. Je bent net aangekomen, alles staat, en dan doe je even niks. Je kijkt om je heen. Je luistert. Er is bijna geen geluid. De wereld is groot en je staat er middenin en er is niemand die weet dat je hier bent.

Sabina zette water op. Tijgertje rende drie rondjes om de Jeep — dat doet ze altijd als ze blij is, of als er iets ruikt, of gewoon zo. Ik keek naar de lucht.

Goede avond.

Praktische tips voor wie hetzelfde doet

• St. Andrews Castle: Gratis te bekijken van buiten, spectaculair uitzicht over het strand en de Noordzee. Voor de tunnels en het binnenste gedeelte betaal je entree via Historic Environment Scotland. Combineer het met de kathedraalruïne — vijf minuten lopen van elkaar.
• St. Andrews: Betaald parkeren in de stad zelf. Parkeer buiten het centrum en loop de South Street in. Kathedraalruïnes en kasteelruïnes zijn gratis te bekijken van buiten. Plan minstens twee uur.
• Single track roads: Rij rustig. Gebruik de passing places ook om tegenliggers te laten passeren als zij geen ruimte hebben. Hartelijkheid is hier de verkeersregel — een knik of duim omhoog hoort erbij.
• Wildcamp zoeken: Wij gebruiken Park4Night — betrouwbaar, veel geverifieerde spots van andere kampeerders. Combineer het met Google Earth om het terrein vooraf te beoordelen. Zoek naar beschutte plekken met vlakke ondergrond en afstand van bewoning.
• Gedragsregels wildcamp: De Scottish Outdoor Access Code is kort: laat niets achter, maak geen vuur op droge dagen, blijf niet langer dan twee à drie nachten op dezelfde plek. Wie zich hier aan houdt, is welkom.

De volgende ochtend reden we verder richting het noorden. Elke dag een stap dichter bij Inverness. En elke dag iets dat je niet had kunnen plannen.

Bekijk alle NC500-stops op mijn Google Maps kaart →

Dat is precies wat dit soort reizen doet: het geeft je dingen terug die je bij een vaste camping niet kunt boeken.

---

Veelgestelde vragen